- Aleksytymia
- To trudność w rozpoznawaniu, nazywaniu lub opisywaniu tego, co się czuje. Nie oznacza braku emocji: często emocje są obecne, ale przychodzą jako mgliste, cielesne lub trudne do ubrania w słowa sygnały.
- Dysforia wrażliwa na odrzucenie (RSD)
- To intensywny ból emocjonalny wywołany odrzuceniem, krytyką lub porażką, realną albo tylko odczuwaną. Mały sygnał może bardzo boleć, a sama nazwa pomaga poczuć się mniej samotnie. Dowiedz się więcej : ADHD →
- Dysregulacja emocjonalna
- To trudność w regulowaniu intensywności emocji: rosną szybko, mocno i opadają powoli. To nie przesada dla efektu: to wzmocnione odczuwanie, które potrzebuje łagodnych punktów oparcia, by się uspokoić. Dowiedz się więcej : Osobowość borderline →
- Echolalia
- To powtarzanie usłyszanych słów lub zdań, od razu albo później. Może pomagać przetwarzać język, uspokajać się lub komunikować inaczej. To naturalny sposób wyrażania siebie, nie znak, że ktoś nie słucha. Dowiedz się więcej : Autyzm (spektrum autyzmu) →
- Funkcje wykonawcze
- To funkcje mózgu potrzebne do planowania, organizowania, rozpoczynania zadań, hamowania impulsów i zarządzania czasem. Gdy zawodzą, to nie brak woli: silnik może być sprawny, ale rozrusznik gdzie indziej. Dowiedz się więcej : ADHD →
- Hiperfokus
- To intensywne, pochłaniające skupienie na czymś, co cię pasjonuje, tak głębokie, że można stracić poczucie czasu i reszty świata. To realna siła, choć czasem trudno się od niej oderwać w odpowiednim momencie. Dowiedz się więcej : ADHD →
- Inercja
- To trudność w rozpoczęciu, zatrzymaniu lub zmianie aktywności, nawet gdy się tego chce. Przejście od jednego zadania do drugiego wymaga realnej energii: to nie lenistwo, raczej mózg, który potrzebuje rozpędu.
- Interocepcja
- To czucie wewnętrznych sygnałów ciała: głodu, pragnienia, zmęczenia, potrzeby toalety, emocji. Gdy jest atypowe, sygnały przychodzą późno lub niewyraźnie i trzeba nauczyć się rozpoznawać je inaczej.
- Masking
- To ukrywanie swoich cech neurodywergentnych, aby wtopić się w normę, przez naśladowanie oczekiwanych kodów społecznych. Może pomagać pozostać niezauważonym, ale często jest wyczerpujące i obciąża na dłuższą metę. Dowiedz się więcej : Autyzm (spektrum autyzmu) →
- Meltdown
- To intensywne przelanie się napięcia pod wpływem przeciążenia, gdy wszystko, co się nagromadziło, w końcu wychodzi. To nie kaprys ani zła wola: to reakcja, której osoba nie kontroluje i która wymaga życzliwości. Dowiedz się więcej : Autyzm (spektrum autyzmu) →
- Neurodywergencja
- Oznacza mózg, który działa inaczej niż norma statystyczna. To nie choroba ani wada: po prostu inny sposób postrzegania, myślenia i odczuwania świata.
- Neurotypowy
- To osoba, której sposób działania mózgu odpowiada normie oczekiwanej przez społeczeństwo. To tylko punkt odniesienia, nie ocena: neurotypowy nie znaczy ani lepszy, ani gorszy.
- Podwójna empatia
- To idea, że niezrozumienie między osobami autystycznymi i nieautystycznymi jest wzajemne, a nie jednostronnym deficytem. Każdej stronie trudno odczytać drugą: trudność powstaje między dwiema osobami, w spotkaniu, nie w jednej głowie. Dowiedz się więcej : Autyzm (spektrum autyzmu) →
- Późna diagnoza
- To otrzymanie diagnozy w dorosłości, czasem po latach niezrozumienia samego siebie. To bardzo częste i całkowicie uzasadnione: nazwanie swojego doświadczenia często przynosi prawdziwą ulgę. Dowiedz się więcej : ADHD →
- Propriocepcja
- To czucie położenia własnego ciała w przestrzeni bez patrzenia. Gdy ten zmysł działa atypowo, można częściej wpadać na rzeczy albo potrzebować nacisku i ruchu, żeby poczuć się stabilnie.
- Przeciążenie sensoryczne
- To nadmiar bodźców: hałas, światło, tłum, zapachy, faktury. Mózg przyjmuje więcej, niż potrafi uporządkować, co szybko staje się przytłaczające i męczące. Spokojne miejsce bardzo pomaga wrócić do siebie. Dowiedz się więcej : Zaburzenia integracji sensorycznej (SI) →
- Samoidentyfikacja
- To rozpoznawanie u siebie neurodywergentnego sposobu funkcjonowania bez oficjalnej diagnozy. Droga do diagnozy bywa długa, droga lub niedostępna dla wielu osób, a to doświadczenie jest tutaj traktowane z szacunkiem.
- Shutdown
- To wycofanie lub stan pauzy pojawiający się przy przeciążeniu. Osoba odcina się, mówi mniej albo wcale, i potrzebuje spokoju oraz czasu, żeby wrócić, nie presji. Dowiedz się więcej : Autyzm (spektrum autyzmu) →
- Spektrum
- Spektrum oznacza, że dana cecha może przejawiać się bardzo różnie u różnych osób. To nie linia od mniej do bardziej: to zbiór profili, potrzeb i różnych natężeń. Dowiedz się więcej : Autyzm (spektrum autyzmu) →
- Stimming
- To powtarzalne ruchy lub dźwięki, które pomagają w samoregulacji: kołysanie się, stukanie, nucenie, bawienie się przedmiotem. To uspokajające i zdrowe, sposób na regulowanie emocji lub energii. Dowiedz się więcej : Autyzm (spektrum autyzmu) →
- Współwystępowanie
- To obecność kilku stanów lub diagnoz u tej samej osoby. Na przykład ADHD i autyzm mogą współistnieć. Nie czyni to doświadczenia mniej realnym: często pomaga lepiej zrozumieć jego złożoność.
- Zainteresowania szczególne
- To bardzo intensywne, głębokie i często trwałe zainteresowania, które dają radość, spokój i kompetencję. Nie są problemem: mogą rozwijać wiedzę i tworzyć piękne więzi, gdy ktoś je dzieli. Dowiedz się więcej : Autyzm (spektrum autyzmu) →
Słownik · Atypiklove
Słownik neuroróżnorodności
Wszystkie słowa, które pomogą ci zrozumieć, jak działasz ty i inni, wyjaśnione prosto.
Chcesz poznać ludzi podobnych do ciebie?
Darmowa rejestracja w 2 minuty. Bez karty płatniczej.