Datingfraude en nepprofielen: zo herken je ze

Hij heet Daniel. Ingenieur op een booreiland, weduwnaar, één kind. Hij schrijft je elke ochtend, onthoudt elk detail en deelt toevallig je passie voor oude treinen. Na drie weken heeft hij het erover om je te komen opzoeken. Dan loopt zijn visum vast, en het enige wat hij nog mist, is genoeg geld om de kosten voor de reis te betalen.

Daniel bestaat niet. Zijn foto's zijn van iemand anders, zijn berichten volgen een script, en de persoon die ze schrijft, onderhoudt misschien meerdere “relaties” tegelijk. Dit scenario, in eindeloos veel varianten, is een van de meest voorkomende op datingsites en datingapps.

Deze vormen van oplichting zijn niet gericht op naïeve mensen. Ze worden uitgevoerd door georganiseerde oplichters, soms in netwerken, die uitbuiten wat iedereen online zoekt: aandacht, begrip, iemand die blijft. Deze gids behandelt de waarschuwingssignalen, de meest voorkomende scenario's en wat je kunt doen als je denkt dat je een doelwit bent. Hij geldt voor alle platforms, ook voor daten tussen neurodivergente mensen.

Nepprofiel, catfish, romancescam: waar hebben we het over?

Deze woorden overlappen elkaar, zonder precies hetzelfde te betekenen:

• een nepprofiel: een verzonnen of gestolen identiteit, met foto's die van iemand anders zijn of door kunstmatige intelligentie zijn gemaakt
• catfishing: je online voordoen als iemand anders, soms zonder enig financieel doel
• een romancescam, ook wel datingfraude of liefdesoplichting: een emotionele relatie opbouwen om geld los te krijgen
• beleggingsfraude: de relatie dient om je naar een nepbelegging te lokken, vaak in cryptovaluta
• sextortion: intieme beelden bemachtigen en vervolgens dreigen ze te verspreiden om geld af te persen
• bots en lokprofielen: accounts die je doorsturen naar betaalsites, webcamsites of pagina's die je bankgegevens stelen

Al deze scenario's hebben één ding gemeen: op een gegeven moment vraagt iemand die je nooit hebt ontmoet je om iets van waarde.

Een massaal probleem dat veel te weinig wordt gemeld

In de Verenigde Staten stegen de bij de FBI gemelde verliezen door romance- en vertrouwensfraude in 2025 met meer dan een derde, tot bijna een miljard dollar in één jaar. Mensen boven de 60 lijden het grootste deel van die verliezen, maar geen enkele leeftijdsgroep blijft gespaard: jongvolwassenen melden de meeste pogingen tot sextortion.

Volgens de Amerikaanse consumentenbeschermingsautoriteit (FTC) zei bijna 60% van de mensen die in 2025 geld verloren aan een romancescam dat alles begon op sociale media. Het eerste contact komt dus niet altijd via een datingsite: een onlinegame, een berichtenapp of zelfs een sms die “per ongeluk” is verstuurd, kan de ingang zijn.

In het Verenigd Koninkrijk, Australië, Canada en de Europese Unie zien de autoriteiten hetzelfde: romancescams behoren tot de meest verspreide of duurste vormen van fraude, en ze nemen toe. Toch liggen deze cijfers ver onder de werkelijkheid. Het Canadese antifraudecentrum schat dat slechts 5 tot 10% van de fraudegevallen wordt gemeld: veel slachtoffers zwijgen, uit schaamte of omdat het tijd kost voordat ze begrijpen wat hun is overkomen.

De signalen van een nepprofiel

Eén aanwijzing bewijst niets. Het is de opeenstapeling die je alert moet maken:

• foto's als van een model of uit een tijdschrift, allemaal heel gelikt, of allemaal van dezelfde fotoshoot
• geen alledaagse foto's, nooit een foto met vrienden of familie, nooit een nieuwe foto als je erom vraagt
• een beroep dat de persoon ver weg houdt en tegelijk vertrouwen wekt: militair op missie, medewerker van een internationale organisatie, werknemer op een booreiland, zakenman of zakenvrouw in het buitenland
• een verhaal dat medeleven oproept: pas weduwe of weduwnaar, een kind om voor te zorgen, een zieke ouder
• tegenstrijdigheden tussen leeftijd, woonplaats, opleiding, taalniveau en wat de persoon vertelt
• een gloednieuw account dat je heel snel en heel hartelijk schrijft
• een vage, heel algemene bio, of een die woord voor woord van een ander profiel is gekopieerd
• een locatie dicht bij jou, maar iemand die “net is aangekomen” of “binnenkort weer vertrekt”

Pas op dat je de redenering niet omdraait. Een kort profiel, een heel directe schrijfstijl, letterlijke antwoorden of wankele spelling zijn geen tekenen van oplichting: veel autistische mensen en mensen met ADHD of dyslexie schrijven zo. Een echt profiel kan onhandig zijn, een nepprofiel is vaak te perfect. Wil je je eigen profiel duidelijker maken voor de juiste mensen, dan kan onze gids over het schrijven van je bio helpen.

Een foto in een paar seconden controleren

Een omgekeerde zoekopdracht op afbeelding laat zien waar een foto elders op internet opduikt. Google Lens, Bing en TinEye doen dat gratis: je uploadt de foto of een screenshot, en de tool toont de pagina's waarop hij staat. Verschijnt het gezicht van je match onder een andere naam, op het account van een influencer of in een stockfotobank, dan is de vraag beantwoord.

Een zoekopdracht zonder resultaten bewijst echter niet dat het profiel echt is. De FBI meldt dat oplichters tegenwoordig profielen en gespreksscripts maken met tools voor kunstmatige intelligentie, samen met gegenereerde gezichten die nergens anders bestaan. Sommige details kunnen een gemaakte afbeelding verraden (vervormde handen, niet bij elkaar passende sieraden, een onlogische achtergrond, onleesbare tekst), maar recente tools laten er bijna geen meer achter.

Zelfs een videogesprek is geen absolute garantie meer: sommige software kan een gezicht in realtime vervangen. Een videogesprek dat altijd heel kort is, in het halfdonker, met een beeld dat bevriest of geluid dat achterloopt, vraagt om voorzichtigheid. De betrouwbaarste test blijft een ontmoeting op een openbare plek.

De signalen in het gesprek

Het script van een romancescam volgt bijna altijd hetzelfde verloop. Bij deze gedragingen is het tijd om op de rem te trappen:

• de haast: liefdesverklaringen binnen een paar dagen, “jij bent degene op wie ik heb gewacht”, plannen om samen te wonen voordat jullie elkaar zelfs hebben ontmoet
• snel weg uit de app: de persoon dringt erop aan om over te stappen naar WhatsApp of een andere berichtenapp, weg van meldingen en moderatie
• nooit kunnen afspreken: kapotte camera, slechte verbinding, geheime missie, een reis die steeds wordt uitgesteld
• de perfecte spiegel: de persoon houdt van precies wat jij leuk vindt, deelt je waarden, je gevoel voor humor en zelfs je speciale interesse, alsof die je profiel heeft gelezen om zich eraan aan te passen
• het gebrek aan aansluiting: algemene antwoorden die niet ingaan op wat jij schreef, wisselingen in schrijfstijl, tijdstippen die niet passen bij het land waar de persoon zegt te zijn
• gerichte nieuwsgierigheid: precieze vragen over je werk, je spaargeld, je woning, je familie of je eenzaamheid
• geheimhouding: “vertel het niet aan je familie, ze zouden niet begrijpen wat wij hebben”
• het ene drama na het andere: elke week een nieuw probleem, steeds ernstiger

Afzonderlijk komen sommige van deze gedragingen ook voor in oprechte relaties. Iemand kan snel verliefd worden, een hekel hebben aan camera's of een moeilijke periode doormaken. Het verschil wordt zichtbaar wanneer je een grens stelt: een oprecht persoon accepteert die, een oplichter onderhandelt, bezorgt je een schuldgevoel of zet je onder druk.

Op de site blijven: je beste bescherming

Als je maar één advies onthoudt, laat het dan dit zijn: zolang je twijfelt, houd je het gesprek op de site of in de app waar jullie elkaar hebben leren kennen, hoe lang dat ook duurt. Een oprecht persoon heeft geen enkele reden om je aan te sporen daar snel weg te gaan. Een oplichter wel: het is vaak een van de allereerste dingen waar hij of zij om vraagt.

Op het platform blijven houdt je binnen bereik van de bescherming die het biedt: je kunt in een paar seconden melden of blokkeren, en de moderatie kan bekijken wat er is gezegd. Ook de tijd werkt in je voordeel. Een oplichter schrijft tientallen mensen tegelijk aan: hoe langer je blijft, hoe groter de kans dat een van hen hem of haar meldt en dat het account verdwijnt voordat jij gehecht raakt. In een privéberichtenapp kan niemand het gesprek voor je sluiten.

Op Atypiklove wordt elke melding over een profiel of een gesprek bekeken door iemand van het moderatieteam. Wanneer een account wegens oplichting wordt verbannen, wordt het gesprek gesloten en krijgt iedereen die berichten met dat account heeft uitgewisseld een notificatie om hen te waarschuwen. Die waarschuwing bereikt je ook als je ergens anders verder bent gegaan, maar daar beschermt niets je tegen het volgende bericht.

Concreet: weiger altijd om de site snel te verlaten, ook als het verzoek vriendelijk is of goed onderbouwd lijkt (“ik log hier bijna nooit in”, “mijn abonnement loopt morgen af”). Blijft iemand aandringen na een duidelijk nee, dan heb je je antwoord.

Het moment waarop alles kantelt: het verzoek

Vroeg of laat vraagt de oplichter om iets. Soms na een paar dagen, soms na maanden: hoe langer de relatie al duurt, hoe moeilijker het is om nee te zeggen. De meest voorkomende verzoeken:

• medische kosten, een vliegticket, een visum betalen of wat er ook nodig is om uit de problemen te komen
• “douanekosten” betalen om een waardevol pakket vrij te krijgen dat zogenaamd voor jou bestemd is
• cadeaukaarten of prepaidtegoed kopen en de codes doorsturen
• cryptovaluta sturen, vaak via een app die de persoon je stap voor stap helpt installeren
• geld op je rekening of een pakket op je huisadres ontvangen en het daarna ergens anders naartoe doorsturen
• een per sms ontvangen code, een foto van je identiteitsbewijs of je inloggegevens voor internetbankieren doorgeven

De laatste twee verzoeken zijn bijzonder gevaarlijk. Door geld of pakketten door te sluizen, kun je een geldezel worden voor een crimineel netwerk en zelf vervolgd worden voor witwassen. Een per sms ontvangen code wordt bijna altijd gebruikt om een account over te nemen of een betaling op jouw naam goed te keuren.

Volgens de FBI zijn cadeaukaarten en prepaidkaarten het betaalmiddel dat slachtoffers van romancescams het vaakst noemen, vóór cryptovaluta en bankoverschrijvingen. Ze hebben allemaal één ding gemeen: is het geld eenmaal weg, dan krijg je het heel moeilijk terug.

De regel past in één zin: iemand die je nooit hebt ontmoet en je om geld vraagt, wat zijn of haar verhaal ook is, licht je op tot het tegendeel bewezen is.

Beleggingsfraude: als liefde het lokaas is

Bij deze variant vraagt de oplichter in het begin niets. Hij of zij vertelt over het eigen succes, een familielid dat financieel expert is, een tradingplatform dat flink oplevert. Daarna volgt het aanbod om je te laten zien hoe het moet. Het scenario verloopt bijna altijd zo:

1. Je opent een account op een website of in een app die er professioneel uitziet, aangeraden door je match.
2. Een eerste storting laat snel winst zien, en een kleine opname lukt, wat vertrouwen wekt.
3. Je wordt aangemoedigd meer te beleggen, soms door te lenen of je spaargeld op te maken.
4. Wanneer je je geld terug wilt, eist het platform “belastingen”, “vrijgavekosten” of een betaalde verificatie. Daarna wordt het account bevroren.

De getoonde winsten hebben nooit bestaan: het platform is een decor. Deze methode wordt vaak aangeduid met de Engelse term pig butchering, “het varken vetmesten voor de slacht”, omdat de relatie dient om de stortingen te laten groeien voordat alles wordt ingepikt. Een match die je aanraadt te beleggen, al is het een klein bedrag, is een groot alarmsignaal. De Amerikaanse consumentenbeschermingsautoriteit vat het zo samen: als iemand die je online hebt leren kennen aanbiedt je te helpen beleggen in cryptovaluta, is het oplichting.

Volgens de FBI werd beleggingsfraude met cryptovaluta in 2025 de grootste bron van financiële verliezen die bij de dienst werden gemeld. Deze operaties worden grotendeels uitgevoerd door criminele netwerken in Zuidoost-Azië die slachtoffers van mensenhandel dwingen voor hen te werken: de persoon die je schrijft, wordt misschien zelf tegen zijn of haar wil vastgehouden.

Sextortion: als intimiteit een bedreiging wordt

Het scenario verloopt snel. Het gesprek wordt al gauw seksueel, de persoon stuurt (gestolen) foto's en dringt erop aan dat jij hetzelfde doet, of stelt een intiem videogesprek voor dat hij of zij opneemt. Kort daarna volgt de chantage: betalen, anders worden de beelden naar je contacten of je werkgever gestuurd of online gezet.

Als dit je overkomt:

• betaal niet: betalen leidt bijna altijd tot nieuwe eisen en garandeert niet dat er iets wordt verwijderd
• stop het contact zonder te onderhandelen, maar zonder het gesprek te verwijderen
• maak screenshots van het profiel, de berichten, de dreigementen en de gevraagde betaalmethoden
• meld het account bij het platform en bij de betrokken sociale netwerken, en doe daarna aangifte
• vraag de platforms waar de beelden opduiken om ze te verwijderen: verspreiding zonder toestemming is in veel landen verboden, en de tool StopNCII.org, aanbevolen door verschillende autoriteiten, kan ook voorkomen dat ze op grote netwerken worden geplaatst, zonder dat je de afbeelding zelf ooit hoeft te versturen

Je hebt niets verkeerd gedaan door intimiteit te delen met iemand die je vertrouwde. De schuld, en het misdrijf, liggen bij degene die dreigt.

Oplichting die het op je gegevens gemunt heeft in plaats van op je hart

Sommige nepprofielen zoeken geen relatie, maar een ingang:

• de nepverificatie: een match stuurt je een “gratis” verificatielink om te “bewijzen dat je echt bent” of om je te beschermen tegen kwaadwillenden; de site vraagt om je kaartgegevens, sluit betaalde diensten voor je af en kan je gegevens doorverkopen (de FBI heeft voor precies deze val gewaarschuwd)
• doorverwijzing naar een andere site: een heel aantrekkelijk profiel nodigt je al snel uit op een eigen webcampagina, privésite of een andere dienst
• de nepklantenservice: een bericht doet zich voor als de klantenservice en vraagt om je wachtwoord, een code of een betaling om je account te “heractiveren”
• de valse link: een inlogpagina die een sociaal netwerk of je bank nabootst

Geen enkel serieus platform vraagt je om je te laten verifiëren op een externe site die een ander lid voorstelt.

Waarom niemand immuun is

Opgelicht worden heeft niets met intelligentie te maken. Oplichters buiten universele menselijke mechanismen uit: de behoefte aan verbinding, hoop, wederkerigheid (“hij heeft zoveel voor me gedaan”) en het geld dat al is ingelegd, waardoor elke nieuwe betaling moeilijker te weigeren is. Ze werken met scripts die op duizenden mensen zijn uitgeprobeerd.

Ook sommige neurodivergente eigenschappen kunnen worden opgemerkt en uitgebuit. Dat zijn geen zwaktes, maar hefbomen die de oplichter heeft leren gebruiken:

• het letterlijk nemen van wat er gezegd wordt, en moeite met het oppikken van wat tussen de regels staat of van dubbelzinnige taal, wat veel autistische mensen kennen
• hyperfocus op een nieuwe relatie en snelle beslissingen, vaak bij ADHD
• een angst voor afwijzing die nee zeggen zwaar maakt en je aanzet om gunsten te verlenen om de band te behouden
• de intensiteit van een verliefdheid die omslaat in limerentie, of van een angstige hechting
• masking-vermoeidheid: na jaren van maskeren heeft het een enorme kracht om iemand te ontmoeten die je moeiteloos lijkt te begrijpen

Je diagnose op je profiel vermelden blijft jouw keuze, en het helpt de juiste mensen je te vinden (zie onze gids over praten over autisme of ADHD). Weet alleen dat een oplichter het kan gebruiken om zijn verhaal aan te passen: “mij heeft ook nooit iemand begrepen”.

Regels die je vooraf vastlegt

Wanneer een relatie in een stroomversnelling raakt, maken emoties elke beslissing moeilijker. Vooraf bepaalde regels, die zonder uitzondering voor iedereen gelden, beschermen je zonder dat je elke situatie apart hoeft te beoordelen. Bijvoorbeeld:

1. Ik stuur nooit geld, cryptovaluta, cadeaukaarten of codes naar iemand die ik niet heb ontmoet.
2. Ik houd het gesprek op de site of in de app zolang ik ook maar de minste twijfel heb, en minstens tot we een videogesprek hebben gehad.
3. Ik doe een videogesprek voordat ik me hecht, en daarna een ontmoeting op een openbare plek.
4. Ik deel geen intieme beelden met iemand die ik nooit heb gezien.
5. Ik geef nooit een per sms ontvangen code, een wachtwoord of een kopie van mijn identiteitsbewijs door.
6. Voor elke beslissing over geld die met een online relatie te maken heeft, praat ik met iemand die ik vertrouw.
7. Een verzoek om geheimhouding is voor mij een stopsignaal.

Deze regels kun je uitspreken zonder iemand te beschuldigen:

• “Voordat we verdergaan, wil ik graag even kort videobellen. Dat vraag ik aan iedereen.”
• “Ik leen geen geld aan mensen die ik niet heb ontmoet. Het is niet persoonlijk bedoeld.”
• “Ik blijf voorlopig liever hier met je chatten.”

De reactie zegt meer dan het antwoord. Een oprecht persoon zegt oké, ook als die teleurgesteld is. Een oplichter dringt aan, raakt beledigd, bezorgt je een schuldgevoel of verzint een nieuwe noodsituatie. Nee zeggen zonder je te verantwoorden kun je leren: onze gids over grenzen aangeven geeft formuleringen. En als een heel echt profiel later controlerend gedrag vertoont, helpt het artikel over rode vlaggen in een relatie om het verschil te zien.

Eerste date: ook offline voorzichtig blijven

Nepprofielen proberen zelden je te ontmoeten. Een echte ontmoeting vraagt toch om een paar voorzorgsmaatregelen: een openbare plek, een route die je zelf in de hand hebt, iemand die je vertrouwt en die het tijdstip en de plek kent, en de vrijheid om op elk moment te vertrekken zonder uitleg. Onze gids voor de eerste date legt uit hoe je een ontmoeting voorbereidt die ook rekening houdt met je zintuiglijke behoeften.

Denk je dat je slachtoffer bent? Wat je moet doen, op volgorde

1. Stop de betalingen en het contact. Maak niets meer over, ook niet om te “ontgrendelen” wat je al hebt gestuurd, en leg niets uit: je bent niets verschuldigd aan iemand die tegen je heeft gelogen.
2. Bel meteen je bank. Hoe sneller je het meldt, hoe groter de kans dat een overschrijving of betaling kan worden tegengehouden of betwist.
3. Bewaar het bewijs. Screenshots van het profiel en de gesprekken, telefoonnummers, e-mailadressen, adressen van cryptowallets, bonnetjes, referenties van overschrijvingen.
4. Meld het profiel bij het platform waar jullie elkaar hebben leren kennen, zodat andere mensen geen doelwit worden.
5. Doe aangifte bij de politie of bij het officiële meldpunt voor onlinefraude in je land.
6. Beveilig je accounts als je codes of wachtwoorden hebt gedeeld: wijzig ze en zet tweestapsverificatie aan.

Pas daarna op voor aanbiedingen om je geld “terug te halen”. Na oplichting krijg je vaak berichten die aanbieden het verloren geld tegen betaling terug te halen: nepadvocaten, neponderzoekers, nepagenten, nepcrypto-experts. Dat is een tweede oplichting, die juist gericht is op de slachtoffers van de eerste. Geen enkele officiële instantie laat je betalen om een onderzoek te doen of geld terug te geven.

Zorg ten slotte goed voor jezelf. Bij een romancescam verlies je twee keer: geld, en een relatie die ertoe deed, ook al bestond de persoon niet. Het verdriet is echt, de schaamte vaak heftig. Praat erover met iemand uit je omgeving, een organisatie voor slachtofferhulp of een professional. Ons artikel over liefdesverdriet kan je ook helpen dit verlies te verwerken.

Iemand uit je omgeving helpen die het niet wil geloven

Wanneer iemand uit je omgeving vastzit in oplichting, zorgt een harde confrontatie er vaak voor dat die persoon de relatie gaat verdedigen. De oplichter heeft hem of haar daar soms op voorbereid: “ze zullen jaloers op ons zijn”. Een paar ideeën:

• stel vragen in plaats van dingen te beweren: “Hebben jullie al eens gevideobeld?”, “Waarom vraagt hij zijn familie niet om hulp?”
• bied aan om samen een omgekeerde zoekopdracht op afbeelding te doen
• deel verhalen over vergelijkbare oplichting, zonder ze rechtstreeks op diens verhaal te plakken
• blijf beschikbaar, ook als de ander niet wil luisteren: op de dag dat de twijfel toeslaat, heeft die persoon iemand nodig bij wie hij of zij zonder schaamte terug kan komen

Word lid van Atypiklove

Op Atypiklove kun je een profiel of een gesprek melden en iemand blokkeren via het menu op diens profiel of in jullie chat: door te blokkeren worden jullie onzichtbaar voor elkaar en stoppen de berichten. Bio's, foto's en posts gaan door automatische en menselijke moderatie, contactgegevens zijn niet toegestaan in bio's, en er verschijnt een waarschuwing als iemand je een telefoonnummer of e-mailadres stuurt. Abonnementen worden alleen op de site betaald, via Stripe: een lid dat je om geld vraagt, handelt nooit namens het platform.

Maak mijn profiel gratis aan